Samen werken aan een veilig carnaval: lessen uit de oefensessie Carnaval

Hoe bereid je je als gemeente, hulpdienst en carnavalsorganisatie voor op incidenten tijdens één van de grootste volksfeesten van Twente? Dat stond centraal tijdens een gezamenlijke oefen- en dialoogdag in Oldenzaal. Burgemeesters, gemeenten, Veiligheidsregio Twente, hulpdiensten en carnavalsverenigingen gingen met elkaar in gesprek over hun rollen, verantwoordelijkheden en dilemma’s rondom veiligheid tijdens carnaval.

De bijeenkomst bouwde voort op een plan van aanpak waarin verschillende denkbare scenario’s waren uitgewerkt, variërend van extreem weer en demonstraties tot incidenten met praalwagens, drukteproblematiek en online onrust. Het doel was om betrokken partijen beter voor te bereiden op mogelijke crises en de samenwerking tussen gemeenten, organisatoren en hulpdiensten te versterken.

Vertrouwen, maar ook verantwoordelijkheid

Een belangrijk thema tijdens de sessie was de rol van de burgemeester. De aanwezige burgemeesters benadrukten dat zij veel vertrouwen geven aan organisatoren en verenigingen, maar tegelijkertijd eindverantwoordelijk blijven voor de openbare orde en veiligheid. Dat vraagt om goede informatievoorziening en betrokkenheid in de voorbereiding.
Tijdens de gesprekken werd duidelijk dat burgemeesters verschillende rollen kunnen vervullen. Voorafgaand aan een evenement treden zij vaak op als verbinder of gesprekspartner van organisatoren en actievoerders. Tijdens een incident kunnen zij echter opschuiven naar bemiddelaar, beslisser of verantwoordelijke bestuurder. Die flexibiliteit werd door deelnemers omschreven als een belangrijke, maar soms ook complexe verantwoordelijkheid.

Het belang van korte lijnen

Zowel bestuurders als organisatoren benadrukten het belang van persoonlijke contacten en korte communicatielijnen. Door elkaar al in ‘vredestijd’ te kennen, ontstaat wederzijds vertrouwen dat van grote waarde is wanneer een feest onverwachts dreigt uit te groeien tot een crisis.
Ook werd gewezen op het belang van het werken met dezelfde informatie. Aanleiding daarvoor was een discussie over weersverwachtingen. De deelnemers concludeerden dat het helpt wanneer alle betrokken partijen dezelfde meteorologische bron gebruiken, zoals het KNMI, zodat besluiten op basis van gedeelde informatie worden genomen.

Veiligheid als gezamenlijke opgave

Uit de gesprekken kwam naar voren dat er onder alle betrokken partijen een breed gedeeld verantwoordelijkheidsgevoel bestaat voor een veilig carnaval. Organisatoren, verenigingen, bestuurders en hulpdiensten ervaren gezamenlijk de spanning die hoort bij grote evenementen met tienduizenden bezoekers. De opluchting is groot wanneer een carnavalsweekend zonder grote incidenten verloopt.
De deelnemers spraken daarnaast hun waardering uit voor de kennis en ervaring binnen de carnavalsverenigingen. Nieuwe vrijwilligers groeien vaak stapsgewijs in hun rol, waardoor expertise behouden blijft. Ook werd aandacht gevraagd voor de vraag hoe overheidsorganisaties deze kennisoverdracht organiseren onder medewerkers die betrokken zijn bij carnaval en evenementenveiligheid.
 

Leren na incidenten

Een ander belangrijk onderwerp was de periode na een incident. Zowel bestuurders als organisatoren vinden het belangrijk dat ervaringen worden gedeeld en dat er gezamenlijk wordt geleerd. Tegelijkertijd brengt de nafase spanning met zich mee, omdat leren vaak samenkomt met vragen over verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en verantwoording.
De deelnemers waarschuwden bovendien voor de zogenoemde ‘risicoregelreflex’: de neiging om na een incident direct nieuwe regels en maatregelen in te voeren. Daarbij werd de vraag gesteld of niet elk incident volledig te voorkomen is en of er soms ook ruimte moet zijn om te accepteren dat niet alle risico’s zijn uit te sluiten.
 

Uitdaging bij ongeorganiseerde carnaval

Volgens de deelnemers verloopt de samenwerking rondom het georganiseerde carnaval over het algemeen goed. Organisatoren, verenigingen, gemeenten en hulpdiensten weten elkaar voor, tijdens en na evenementen goed te vinden. De grootste uitdaging ligt volgens hen bij de ongeorganiseerde kant van carnaval, waar individueel gedrag en spontane groepen bezoekers moeilijker te beïnvloeden zijn. Juist daar liggen vraagstukken rondom openbare orde, veiligheid en handhaving.
De oefensessie maakte duidelijk dat veiligheid tijdens carnaval niet alleen draait om plannen en procedures, maar vooral om samenwerking, vertrouwen en het vermogen om gezamenlijk te leren van ervaringen. Daarmee werd een belangrijke stap gezet in de voorbereiding op toekomstige carnavalsseizoenen in Noordoost-Twente.